|
Askerî Ataşe
görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sırada 28 Temmuz
1914'de I.Dünya Savaşı başlamış, 29 Ekim 1914'de Osmanlı
Devleti de savaşa girdi. 20 Ocak 1915'de Mustafa Kemal
Bey 3.Kolordu emrinde Tekfurdağı'nda kurulacak olan
19.Fırka Komutanlığına atandı.
Çanakkale Savaşı, 1915-1916
Çanakkale Savaşları sırasında19.Fırka, 23 Mart 1915'te
Müstahkem Mevki Komtanlığı emriyle Eceabat bölgesinde
ihtiyata alındı. 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na
İtilaf Devletleri'nin yaptığı çıkartmalarıyla Çanakkale
Savaşı başladı. 3.Kolordu komutanı Mehmet Esat Paşa'nın
emrinde savaşan Kaymakam (Yarbay) Mustafa Kemal Bey
Arıburnu'na çıkan ANZAC (Avustralya ve Yeni Zelanda
Kolordusu) birliklerinin yarımada içine ilerlemesini
Conkbayırı'nda durdurdu. Bu başarı üzerine 5.Ordu
kumandanı Müşir (Mareşal) Liman von Sanders Paşa'nın
takdirini kazandı ve 1 Haziran 1915'te Miralay
(Albay)lığa yükseldi. İngilizlerin Ağustos ayında Suvla
Körfezi'ne yaptığı ikinci çıkartmadan sonra, 8 Ağustos
akşamı Liman von Sanders Anafartalar mevkiinde bulunan
birliklerinin komutasını verdi ve 9-10 Ağustos'ta
Anafartalar Zaferi'ni kazandı. Bu zaferi 17 Ağustos'ta
Kireçtepe ve 21 Ağustos'ta II. Anafartalar Zaferi takip
etti. Miralay (Albay) Mustafa Kemal Bey, Ruşen Eşref Bey
(Ünaydın) başta olmak üzere İstanbul basın tarafından
"Anafartalar Kahramanı" olarak kamuoyuna tanıtıldı.
Kafkasya Cephesi, 1916-1917
1916'da önce Edirne ve sonra Diyarbekir'de görev aldı.
Anafartalar'daki başarıları dolayısıyla muharebe kıdem
zamları verilerek 1 Nisan 1916'da Mirlivalığa yükseldi
ve Paşa ünvanını aldı. Rus kuvvetleriyle yapılan
savaşlar sonucunda Muş ve Bitlis geri alındı. 7 Mart
1917'de karargâhı Diyarbekir'de bulunan 2.Ordu Koumtan
Vekililiğine atandıktan sonra Hicaz Kuuveyi Seferiyesi
Komutanlığına getirilmek istendi. Ancak bunu kabul
etmeyerek 5 Temmuz 1917'de Yıldırım Orduları Grubu
emrindeki 7.Ordu Komutanlığına atandı.
Sina ve Filistin Cephesi, 1917-1918
Sina ve Filistin CephesindeBu görevi sırasında Ahmet
Cemâl Paşa ile birlikte, savaşta ülkeyi felakete
sürüklediğine inandığı Başkumandan Vekili Enver Paşa'ya
karşı bir askerî darbe hazırlamakla suçlandı.[kaynak
belirtilmeli] Görevinden alınarak İstanbul'a çağırıldı.
15 Aralık 1917 ile 5 Ocak 1918 tarihler arasında Veliaht
Vahdettin Efendi'nin maiyetinde Almanya'ya giderek
Keiser II.Wilhelm, Genel Karargâhı ve Elsass bölgesini
ziyaret etti.
1918 Haziran ayında Viyana ve Karlsbad'a giderek tedavi
gördü. Sultan Reşat'ın vefatı ve Vahdettin'in cülûsu
üzerine 2 Ağustos'ta İstanbul'a döndü. 15 Ağustos
1918'de 7. Ordu Komutanı olarak [[Suriye cephesine
atandı ve ardından Fahri Yaver Hazreti Şehriyari
(Padişahın Onursal Yaveri) ünvanı verildi. 19 Eylül
1918'de Allenby komutasındaki İtilaf kuvvetleri genel
taarruza geçerek üç ordudan oluşan Yıldırım Orduları
Grubu'nu ağır bir hezimete uğrattılar (Nablus Hezmeti).
1 Ekim'de Şam, 25 Ekim'de Halep düştü. Fahri Yaver
Hazreti Şehriyari (Padişahın Onursal Yaveri) Mustafa
Kemal Paşa, VI.Mehmet (Vahdettin)'in başyaveri Naci Bey
(Eldeniz)'e bir tel çekerek Yıldırım Orduları Grubu'nun
savaş gücünün kalmadığını bildirerek mütareke istemesini
önerdi. Ayrıca yeni hükümette kendisinin Harbiye Nazırı
ve Başkumandan Vekili olarak görevlendirilmesini istedi.
30 Ekim'de Mondros Mütarekesi imzalandı ve ertesi gün
öğle vaktinde yürürlüğe girdi. Mondros Mütarekenamesi
19.maddesi gereğince, Yıldırım Orduları Grubu kumandanı
olan Liman von Sanders Paşa'nın görevden alınması
üzerine Fahri Yaver Hazreti Şehriyari Mustafa Kemal Paşa
bu göreve getirildi. Ancak 7 Kasım'da Yıldırım Orduları
Grubu ile 7.Ordu lağvedildi. 10 Kasım'da Yıldırım
Kıt'aatının komutasını 2.Ordu Komutanı Nihat Paşa'ya
bırakarak Adana'dan İstanbul'a haraket etti ve 13
Kasım'da İstanbul'a Haydarpaşa Garı'na ulaştı. Fethi Bey
(Okyar) ile birlikte Ahmet İzzet Paşa (Furgaç) yanlısı
ve Ahmet Tevfik Paşa (Okday) karşıtı bir tavrı koyan
'Minber' gazetesini çıkararak siyasi girişimlerde
bulundu.
|
